چند عکس منتشر نشده از حسین منزوی

منبع: بادگير

شعر هنري كلامي ست و انعكاس دهنده فرهنگ و باورهاي تاريخي ممالك مختلف است، نقش شاعران از گذشته تا امروز در شكل گيري انديشه و فضيلت هاي انساني ، غير قابل انكار است، بايد پذيرفت اهالي قلم همواره به عنوان قشري آگاه  و پيش رو، در جامعه اي كه در حال گذار از بحران، يا تجربه عوامل آن بوده " نقش عمده اي را ايفا كرده اند. تاثيرات سينما و موسيقي درشكل گيري ادبيات به خصوص در دوره معاصر باعث به وجود آمدن تحولات چشم گيري شد. اگر قرارباشد روزي مدرن شويم و به دستاوردهاي بزرگ دست يازيم بايد به سبك ايراني و درك عوامل بيولوژيكي، تجدد خواهي را تجربه كنيم. به سراغ مجموعه اي خاطره انگيزمي رويم كه " دوربين قديمي"  نام دارد اين مجموعه داراي پيشنهادهاي تازه اي است. شاعر با ذكاوتي چون عباس صفاري كه سالهاي سال در خارج از ايران زندگي مي كند مجموعه اي از خود به جا مي گذارد كه سرشار از قريحه اي پويا در نزد مخاطبان آگاه شعر معاصر است، اين كتاب موثر همانطور كه جايزه كارنامه را به خود اختصاص مي دهد در انگيزش شعر جوان نيز تاثيرات بالاقوه اي دارد. شناخت و مطالعه ي عميق شعر جهان،  از صفاري آتشفشاني خاموش مي سازد كه در هر شرايطي مي تواند فوران كند، او ظرفيت هاي زبان فارسي را با آگاهي به دست مي آورد ، دوربين قديمي حاصل مطالعه و آموزه هاي زندگي غرب است.

عكاس :  Kuzma

شمس لنگرودی یكی از شاعران مستقل كشورمان كه تاریخ تحلیلی شعر نو به قلم او نگاشته شده دهه‌بندی شعر معاصر را رد می‌كند آیا این امر به مثابه رد دستاورد‌‌های آن دهه پرفراز و نشیب است؟ خب! با كمی تامل می‌توانیم به این سوال پاسخ قابل قبولی بدهیم شاید منظور شمس لنگرودی به عنوان كسی كه پیشینه شعر نوین ایران را می‌شناسد رسیدن به دستاوردهای مشترك است، نیما با دگرگونی وسیعی كه در سیمای ادبیات فارسی به وجود آورد جغرافیای وسیعی را در اختیار شاعران قرار داد كما اینكه ظرفیت‌‌های شعر نیمایی هرگز شكوفا نشد و ظهور شاگردان نیما در عرصه ادبیات باعث به وجود آمدن جریان‌‌های جدید شد كه تا به امروز این صداها به گوش می‌رسد،هر چند فروكش كرده باشند تاكید نیما نزدیك شدن به طبیعت كلام بود او در مقدمه‌ای كه در ابتدای «افسانه» می‌نویسد خطاب به نسل جوان از یك ساختمان سخن می‌گوید از ساختمانی كه صداها توانسته‌اند به آن راه پیدا كنند و در حال گفت‌وگو با یكدیگر هستند این سادگی در حقیقت به فراخور پیشینه شعر قدما، به لحاظ فیزیكی بیشتر قابلیت همزادپنداری را داشت و بزرگ‌ترین مزیت آن رهنمون شدن به ساختارهای تازه بود كه نیما از آن به عنوان ساختمان یاد می‌كند. اما شعر دهه 80 برخلاف چند دهه اخیر در آرامشی سترگ به سر می‌برد، تو گویی آرامش قبل از توفان است بسیاری از صاحب‌نظران دهه 70 را نقطه عطفی در تاریخ ادبیات ایران می‌دانند از سویی دیگر تعدادی از طلایه‌داران ادب و فرهنگ فارسی به هیچ قیمت نمی‌توانند با دهه 70 كنار بیایند و اغلب شعرهای دهه 70 را نوعی شكست سیاسی شاعران می‌دانند.

اما باید پذیرفت دهه 70 نیز تبعات خود را داشت و رگه‌هایی از آن را حتی می‌توانیم در نسل شعر دهه 80 ببینیم. دهه 70 برای بسیاری از شاعران خوش‌یمن بود شاید به دلیل مصادف شدن فعالیت آنها در این دهه، در ثانی مشكلاتی كه شاعران جوان به لحاظ نشر كتاب با آن درگیرند به این شكل نبود و همین قاعده باعث شد در هر كوچه و برزنی شاهد نشر كتاب باشیم در‌گیری ژورنالیستی كه بین شاعران به وفور دیده می‌شد از براهنی تا رویایی... شاید یكی از علت‌‌های داغ بودن بازار دهه 70 بود ولی امروز صدایی به گوش نمی‌رسد حتی نجواهایی كه به گوش می‌رسید كاملا فروكش كرده‌اند. از مشكلات نشر كتاب گفتیم شاید در خوش‌بینانه‌ترین شرایط شاعری بتواند 1100 نسخه از شعرش را به عموم علاقه‌مندان هدیه كند كه عموم این علاقه‌مندان همان شاعران هستند. شاید در این شرایط وبلاگ‌نویسی ملغمه شاعران نسل جوان است.همانطور كه می‌دانید ایران كشوری در حال توسعه است بنابراین با چند كلیك می‌توان تارنمایی شخصی خود را راه‌اندازی كرد و به گفت و شنود با نسل‌‌های مختلف پرداخت امروزه روزنامه‌نگاران نویسندگان شاعران حتی دختر پنچ ساله‌ای كه به كمك پدر و مادر خاطرات كودكی خود را در یك صفحه مجازی ثبت می‌كند تا خود را با مرور زمان همراه كند... امروزه وبلاگ‌نویسی یكی از دغدغه‌‌های شاعران دهه 80 است اگر به مرزبندی شعر معاصر اعتقاد داشته باشیم به سادگی درمی‌یابیم در قهقرای نا‌بسامان نشر كتاب وبلاگ نویسی دریچه تازه‌ای است كه در رهیافت رسالت خبررسانی از قوت ویژه‌ای برخوردار است شاعران جوان... این جهان تازه را فتح كرده‌اند و بیرق سرخی را نیز بر فراز آن افراشته‌اند كه نشان از هوش و ذكاوت شعر جوان دارد شعر دهه 80 در ادامه شعر دهه 70 است ولی با ظرفیت‌‌های تازه... اگر شاعرانی را كه دچار آوانگارد زدگی شده‌اند، افراطی بنامم شاید به مذاق خیلی‌‌ها خوش نیاید ولی غرض این كلمات جدی گرفتن شعر دهه 80 در حوزه وبلاگ‌نویسی و فضای مجازی است شاعرانی كه ناچارند در این فضای ناشناخته خود را به تمكین برسانند و این سرخوردگی را به هر نحوی جبران نمایند.

منبع : کارگزاران

بعد از مرگ غم‌انگیز بیژن جلالی، كتابی با عنوان «شعر پایان، شعر دوری» از سوی انتشارات مروارید منتشر شد، متاسفانه آنچنان كه بایسته بود به این كتاب پرداخته نشد. جلالی در سال‌های پربار حیات خود به دور از هرگونه جنجال و هیاهو به كار خود ادامه داد، او تا آخرین لحظه شاعرانه زیست. بیژن جلالی به روشنی جزء شاعران تاثیر‌گذار موج نو بود. او در دهه40 با انتشار كتابی با عنوان «روزها» كار خود را آغاز كرد. در پارادایمی‌ترین شعرهای جلالی باید به تفكر او اشاره كرد، او در پیكار با زبان و اشیا از عنصرهای بسیار ساده كه در زندگی معاصر از یاد رفته است شعر می‌ساخت و موتیف‌های گسترده‌ای را در روند شعر شكل می‌داد.

اول كت و شلوارم را می‌پوشم/ و بعد كفش‌هایم را می‌پوشم/ و كلاهم را هم می‌گذارم/ و بعد می‌غلتم روی صفحه كاغذ / برای اینكه از خودم جای پایی بگذارم. (ص 83 شعر پایان–شعر دوری)

 
شخصیت هنری جلالی در محیط فرهنگی خاندان هدایت شكل گرفت. به راستی جلالی وامدار صادق هدایت است. او طی اقامت پنج‌ساله خود در كشور فرانسه و تحصیل در رشته علوم طبیعی در دانشگاه‌های تولز و پاریس، به‌رغم گفت‌وگو و دیدارهای متوالی با دایی‌اش، پیوندهای شگرفی بین او و نوشتن شكل گرفت. جلالی جزء معدود شاعرانی بود كه با زبان می‌اندیشید.

 منبع :كارگزاران

تامل شاعرانه و ظرافت‌های دقیق كلامی بیانگر نكته‌سنجی شاعر است. پشتوانه‌ای عمیق در شناخت اركان شعر و شگردهای زبانی به شاعر امكان می‌دهد، تصویرها در سیطره یك نظام ساختارمند آنقدر هماهنگ جلوه كند تا التذاذ خوانش متن در گستره معنا وسعت یابد. استفاده از نثری ساده از یكنواخت شدن فضاها می‌كاهد و تاویل‌های گوناگون را حاصل می‌شود و تنوع طیف‌های بی‌آلایشش را روی متن می‌گستراند تا در این مجموعه به آرامشی بزرگ مبدل شود «زن، تاریكی، كلمات» متشكل از سه قسمت است. به كار گرفتن كلمه‌ها با موقعیت‌های خاص تجربه‌های ارزشمندی را به همراه دارد شاعر در این مجموعه كوشیده است از عناصر سینمایی و داستانی بهره جوید. لحن‌گردانی از تمهیدات قابل توجهی است كه گاهی به صورت تعمدی و گاهی به صورت ناخودآگاه مخاطب را در كشاكش معنا با خود همراه می‌كند و پارادوكس‌های حاصل شده در زیبایی متن بی‌تاثیر نخواهد بود و شبكه‌های مدلولی فراوانی را به وجود می‌آورد كه خاستگاهی معین ندارد و تنها در پی استعلای هیجانات است. شاعر با این ترفند در پی تجددی دیرینه است كه متن را ارتقا دهد و از فضاهای مستعمل و تك‌سیستمی دور شود تا مخاطب را با جغرافیای تمكین یافته‌ای مواجه كند به عنوان مثال شعر «دو قلوها» می‌تواند مصداق كاملی از سطرهای مذكور باشد. در ورودی اثر مخاطب با سیر دو قلوها به برج‌های دو قلو در 11 سپتامبر می‌رسد و لاله و لادن كه بار عاطفی یك كشور را به دوش می‌كشند ناگهان با وارد شدن «بن لادن» در بطن اثر چهره وقیح این فرد را منحوس‌تر از گذشته به جهانیان معرفی می‌كند. مسئله قابل‌تامل حركت از جز به كل است كه روایت خطی از تصادم تصویرهای مختلف به هم می‌خورد، بدون آنكه مكانیسم ذهن دچار پراكند‌گی متن شود، این بسامد در تعبیه شدن مراكز بیرونی و عوامل زیست محیطی در زبان صورت می‌گیرد.

منبع : اعتماد ملی

شهاب مقربين وجهان شاعرانه ي او در مقايسه با شاعراني كه با تكنيكال كردن زبان و فرم به دنبال اتفاق هاي شاعرانه هستند از منظرهاي مختلفي قابل بررسي مي باشد، مي توان به جرات گفت سادگي در شعر مقربين يكي از اتفاق هاي نادري ست كه در مواجه با ظرفيت هاي شعر او مخاطب را شگفت زده مي كند. سادگي و اسلوب بيان شاعر به راحتي قابل دريافت بوده و همين امر مخاطب را تا انتهاي شعر همراهي مي كند.

برفي سنگين نشست/ درختي زيبا شد/ درختي شكست "جاده بنفش كودكي ام را ديدم" ص21 يا: بادكنكي كه دل كودكي‌ام/ هوايش كرده بود/ امروز تركيد.( از وبلا‌گ شاعر)

شاعر در رويارويي با جغرافياي كلام،آن دُر يگانه را كه منجر به التذاذ خوانش متن مي شود با صراحت عجيبي با رهائي از قيد و بندهاي افراطي به جان كلام تزريق مي كند و همين قاعده به لحاظ تصوير سازي و برجسته شدن خيال يكي از محسنات و شگردهاي شعر مقربين محسوب مي شود.

مك لوهان كارشناس شهيرعلوم ارتباطات مي گويد ما در حال گذار از يك فرهنگ گرم به فرهنگي سرد هستيم در اين ميان مي شود فرهنگ واژگاني هر شاعري را دست خوش اتفاق هاي زمانه ي خود او دانست زيرا هر شاعري در مواجه با زندگي شعر مي سرايد علي رغم تمام حوادثي كه شايد تلخ و شيرين باشد. اما چيزي كه جهان شاعر را به زيبائي ها و كشف شهود هاي آن چناني رهنمون مي كند نگارش همين وقايع است كه شايد هر شهروندي به اقتضاي برخورد با اين مسائل ريز و درشت به گونه اي در تعديل مناسبات شاعر و دنياي رمز آلود او سهيم شود.    

تصوير در شعر مقربين از هماهنگي و نظام خاصي برخوداراست شاعر تا غايت متن با ابژه ها بازي مي كند و با سادگي از پيش تعيين شده اي جهاني تازه مي سازد جهانى كه نمى توان آن را به سادگى ديد، يا بر آن نامى نهاد. اما نمودهاى اين رفتار در نوشتار او امري شهودي محسوب مي شود به طوري كه مي توان تمام اين وقايع را لمس كرد.

برف/نشسته روي حباب چراغ/ كلاغ /روي نيمكت سنگي/درختان انگار نيستند/رفته اند/ازپارك جلوي خانه من /به زمستاني بي انتها كنار / "جاده بنفش كودكي ام را ديدم" ص 12

در بررسي هاي لاكاني در ايضاح پاره اي از شعرهاي مقربين به سوال هايي كه بي جواب مي مانند پاسخ قابل  قبولي را مي شود ارائه كرد. وقتي كه ما نوشته اي را مي خوانيم شكاف هايي را در آن مي يابيم كه دلالت عمده اي بر حضور نا خود آگاه ما دارد. قدرت "زبان" ابزاري ست كه هر روزه به كمك آن در تعاطي و ارتباط هستيم حالا ما در مواجه با يك متن ادبي نا خواسته از عوالم و تخيل خود نيز استفاده مي كنيم كه همين قاعده خاستگاه ويژه اي دارد  كه منجر به گسترش معنا در ذهن هر خواننده اي مي شود.

ديوارها حركتي آشكار دارند/سكوت سنگيني را با خود ميبرند/هياهوي مردگان را شايد.../ديوارها حركتي تاريك دارند/ طنين هياهويي را با خود مي برند /سكوت نيامگان را شايد/ديوارها حركتي مرموز دارند/ صداي گام هاي بي پاياني را پس مي دهند/ديوارها حركتي بي پايان دارند/ "جاده بنفش كودكي ام را ديدم" ص 18

از تصويرسخن گفتيم آيا "تصوير"به مانائي اثر ادبي كمك مي كند با جرات مي توان گفت تصوير در شعر جان مايه هاي هر اثري را در حوزه ادبيات ارتقا مي دهد زيرا با تجسم تصوير در ذهن ما به صدا مي رسيم وقتي به صدا مي رسيم به تناسب ها و روابط پنهاني اثر مي انديشيم پس تصويري كه در بافت زبان جا بيفتد در وحدت متن به ويژه" شعر" كمك شاياني خواهد كرد. اما گاهي افراط شاعران در توليد تصوير تاثير معكوس دارد اما شعر مقربين همانطور كه گفتم از قاعده اي كه مختص خود اوست پيروي مي كند هماهنگي تصوير ها در رهيافت و گشايش معنا روند قابل قبولي داشته ، او در نگارش شعر از نمود هاي دروني تصوير كه دچار فرا روايت و پيش روي معنا مي شود به سود شعر كاركردهاي خوبي را به نمايش مي گذارد به همين دليل شعرهاي مقربين داراي حركت و گفتمان دو سويه اي مي باشند.

فكر مي كردم كه گنجشك ها قديمي شده اند و /از ياد رفته اند/ رفته بودند /اما يكي به يكباره پيدا شد و/زيك زاك چرخي زد و / آمد نشست روي كاغذ دفترم/در دم ترسيداز حركت قلمم/زير پايش ورق خورد صفحه ي دفتر و پريشان/ دوباره زيك زاك چرخي زد و / پركشيد و رفت "جاده بنفش كودكي ام را ديدم" ص 96

شاخصه هاي سور رئاليسم در شعر مقربين بسيار برجسته اند ، فراروي از فراسوهاي واقعيت گاهي شعر او را به مرز رويا مي رساند دسته‌اي از شعرهاي مقربين آنقدر ذهني هستند كه فكر مي‌كنيم با تجلي عصر مدرن و شناخت نيازهاي شعر پيش رو، او مخاطب را دست انداخته است. ‌