پیدایش زبان تركی را از كوه‌های اورال – آلتای (شمال تركستان در مجاورت كشور چین) می‌دانند كه به تدریج در اثر جابه‌جایی‌ها، كوچ و جنگ‌های  قومی به اكثر نقاط آسیا به ویژه آسیای مركزی و قسمت‌هایی از اروپا راه یافت این زبان را جز زبان‌های آلتائیك ((Altaic قرارداده‌اند ولی زبان‌های زنده‌ی  دنیا را علاوه بر مبدأ پیدایش براساس ساختار نیز تقسیم می‌كنند (تك هجایی - قالبی  تحلیلی – التصاقی) كه در این تقسیم‌بندی تركی جزو زبان های التصاقی می باشد. و اما زبان‌های آلتائیك نیز با رعایت سابقه‌ی تاریخی شامل سه قسمت مجزا هستند: تركی، مغولی، مانچو – تانگوس.زبان ترکی دارای رسم‌الخط‌های گوناگون است كه آخرین و پر كاربردترین آن‌ها عبارتند از: لاتین (در ترکیه وجمهوری آذربایجان) کیریل که متأثر از رسم‌الخط روسی‌ست (در جمهوری‌های ترک زبان آسیای میانه و در گذشته در جمهوری آذربایجان) وعربی که میان اوزبک‌های افغانستان، ترکستان شرقی (ایالت سینکیانگ چین) ترک‌های شمال عراق رواج دارد و خط ترک‌های ایرانی نیز هست. در برهه‌ای از تاریخ، به ویژه در دوره‌ی امپراتوری عثمانی،  رسم‌الخط عربی تنها نوشتار مشترک ترک‌ها بوده است واین خط میان فرهنگ ترك و دنیای اسلام ارتباط عمیقی ایجاد كرده بود که متأسفانه با روی كار آمدن استالین و آتاتورک و تغییر این رسم‌الخط به نوشتارهای غیر عربی این پیوند فرهنگی با گذر زمان رنگ باخت. آتاتورك و استالین با تغییر نوشتار عربی خواستار جدایی فرهنگ اسلامی از فرهنگ ترك و تركان شوروی سابق بودند. اما این روی‌كرد باعث از هم گسیختگی اتحاد و ارتباط میان ترك‌ها در مناطق مختلف آسیا و اروپای مركزی گردید. قومی كه قبل از این اتفاق می‌توانستند از طریق یك رسم‌الخط مشترك با هم ارتباط بر قرار كرده و زیر سایه‌ی یك فرهنگ واحد به ترویج ارزش‌های قومی و تاریخی ترك بپردازند در ادامه‌ی این اتفاق شاهد دگرگونی‌های ویژه‌ای بین قبایل ترك شدند. با این مقدمه، اولین ترجمه‌های جدی از اشعار تركی به فارسی توسط جلال خسرو شاهی، رضا سید حسینی و ثمین باغچه‌بان صورت گرفت. در طی آن سال‌ها، بیشترین ترجمه‌هایی كه از شعر نوین تركیه صورت گرفته ترجمه شعرهای ناظم حكمت و اورهان ولی بود در صورتی كه شاعران زیادی در كشور تركیه شعر می‌نویسند و هنوز آثار آن‌ها به صورت جدی در ایران برای علاقه‌مندان به شعر تركی میسر نشده است به‌خصوص در زمینه‌ی هنر نویسِش زنان ترك كه پیوند عمیقی با فرهنگ كشور ما دارد ترجمه‌ای صورت نگرفته است هم اكنون درسایتوازنا تلاش تازه‌ای را آغاز كرده‌ام مبنی بر معرفی آثار برجسته و تأثیرگذار تعدادی از این شاعران كه  كمك بزرگی در راستای تكوین آثار شاعران ترك  برای علاقه‌مندان به زبان و فرهنگ تركی‌ست. به همین دلیل، با پیشنهاد دوست خوبم علی ثباتی گرد‌آوری پرونده شاعران ترك را مدِّ نظر قرار داده و آنتولوژی شعر زنان تركیه را برای اولین بار در ایران آغاز كرده‌ام،كه از ایمیل‌های پر مهر دوستان در داخل و خارج از ایران سپاس‌گزارم.

" بجان ماتور"

  از آغاز مبارزات زنان براي رسيدن به حقوق مساوي با مردان تاکنون تلاش هاي ويژه اي صورت گرفته با دگرگوني نقش زنان در جامعه و حضور چشمگير و قدرتمند آنان باید چشم ها را به روی حقیقت باز کنیم.اگر زماني زنان را به خاطر مبارزه براي به دست آوردن حق رأي فمينيست ناميدند، اما امروز حق رأي و حضور انها در تمام عرصه ها خصوصن درادبيات كه به حوزه هاي وسيع تري راه يافته است جاي خوشحالي دارد زيرا ظرافت و درگيري عميق و عوالم روحي و حسي در زنان باعث خلق آثار زيبائي در حوزه ادبيات جهان شده است كه مي توان به" اتاقي از آن خود " و يرجينيا ولف اشاره كرد كه چگونه از قاعده ها و قوانين كه بر زن روا می شود سر پيچي كرده و به زن به عنوان يك موجود مستقل نگاه مي كند از اين رو در ادبيات خود ما پيوندهاي جالبي و درد هاي مشتركي  وجود دارد كه بعد از شعر فروغ در حقيقت اين مسير معبري مي شود تا پيله اي كه گذشتگان به دور زنان تنيده اند با درايت از آن رهايي يابند و در راه اعتلا و شكوفايي ارزشي كه صرفا در آشپزخانه و رختخواب خلاصه نمي شود به ترويج و نهادينه شدن حضور زن به پا خيزند. شعر زنان ترك قرابت ويژه اي با ادبيات كشور ما دارد و در طي اين سالها درخشش شاعران ترك مرا هماره بر آن وا داشته كه جدي كار كنم . " بجان ماتور" تحصيلات خود را در رشته حقوق به پايان رساند او ساكن كشور آلمان است و شعرهايش سرشار از ظرافت هاي زنانه است و همين مسئله گواه بزرگي براي يك شاعر بوده كه خود را جدا از مردان نداند. از خصيصه هاي شعر او نا به هنگامي و كشف موقعيت هاي شاعرانه است ،ماتور جزو شاعران موفق ترك به شمار مي رود.

1

همين كه نقره ها 
و اسب ها كم مي شدند 
كوچ مي كردم از اين جا به آن جا
صداي ستاره ها را مي شناختم
وقتي به شمال(غروب )نزديك مي شديم
 
 
2
 
جدا بايد مي شديم
 هر كدام از ما
بر سر يك  راه
اما اول چه كسي 
چه كسي مي ترسد 
از راه 
از شب 
و از اسب سوار پير
نظم نداشتيم
بنابراين هر لحظه 
موهاي تن ما سيخ مي شد 
من مانده بودم به آخر 
با راه باريكي كه روي من دراز شده بود 
ديگر مسافري بودم در راه زندگي  
 
 
3
 
مادرمان درختي شد 
كه هر زمستان از بين مي رفت 
و هر بهار سبز مي شد 
او بيشه زاري بود كه خالكوبي هايي داشت 
صداي ناله اش به گوشمان مي آمد.
 
 
برگردان:حامد رحمتي 
 
بجان ماتور را در سایت 3پنچ بخوانیم