حامد رحمتی

منبع:  روزنامه شرق  سه شنبه 1 تیر 1389

بار دیگر با دست های پر به ضیافت شعر آمد شاعری که کلمات مهربان اش را... با قلبی آکنده از درد به خانه ای متروک می آورد، ما چشم هایمان را به سخاوت دست های او دوخته ایم تا نوازشمان کند و بی قرار ی هامان را التیام ببخشد.

 شمس لنگرودی شاعری تاثیر گذار و از چهره های شاخص ادبیات معاصر که در طی سال های اخیر جزو پرکارترین شاعرانی است که در کارنامه او کتاب های مهمی به چشم می خورد که بدون شک مجلد () تاریخ تحلیلی شعر نو () در شمار مهم ترین آثار او قرار دارد.  کتاب ( )لب خوانی های قزل آلای من ()  که به تازگی از سوی نشر آهنگ دیگر منتشر شده  مخاطب را مانند یک نقاشی زیبا در یک موزه بزرگ میخکوب می کند ، اما چرا گفتم نقاشی ... زیرا بزرگترین ابزار مولف در کتاب تازه اش فقط تصویر است نه از پیچیدگی های زبانی خبری هست نه از دشواری های دست و پا گیر معنا  شاعر با زبان نشان می دهد چرا که با زبان می اندیشد و چیزی که در این میان باعث التذاذ این شعرها می شود باز نمایی حقیقت با شناخت ظرافت های کلام است و تداعی آزاد این تصویرها در راستای تجربه هایی که هر روز با آن مواجه ایم. اما چگونگی قرار گیری ابژه ها در شعرهای این مجموعه امری کاملن مهم به نظر می رسد زیرا باعث برجسته شدن کلام شاعر می شود اندیشه ای که در بطن تصویر قرار می گیرد چنان در ذهن رسوب می کند که باعث تعدیل معنا می شود به عبارتی این هایکو واره ها به سادگی کلید می خورند و به یک حقیقت بزرگ تبدیل می شوند و مخاطب را درگیر یک نوستالژی غریب می کنند ؛ و بدون شک یکی از مولفه های راستین هنر به یاد آوردن زندگی و کاستن تلخی های آن بوده  چنانچه که در مسیر زندگی قرار بگیرند و جایگاه انسان معاصر را به شکلی که بایسته است برجسته کند.

 اغلب شعرهای این مجموعه دارای ظرفیت های تازه ای ست که با محوریت معنا شکل می گیرد و مضمون پردازی های شاعرانه گاهی چنان به ظرافت آگاهانه ای می رسد که التذاذ خوانش شعرها مخاطب را به چالش و ترغیب دوباره ای فرا می خواند مولف اثر سعی دارد چشم اندازه تازه ای را پیش روی مخاطب بگذارد و به جرات می توان گفت چنین فرایندی به بهترین شکل ممکن اجرا شده است. به عبارتی شاعر به علت گستره و تنوع موتیف ها می تواند با جان کلامش مخاطب را به سادگی متقاعد کند و چرایی این مسئله در دل کلماتی نهفته است که با یک مکانیزم حساب شده چون هماهنگی تصویرها و استفاده از تقابل های دیالکتیکی ؛ و از طرفی توجه نافذ مولف در چگونگی چیدمان کلمات ضمن ایجاد یک فرم دلخواه همه و همه دست به دست هم می دهند تا شعر از سلامت زبانی و پویایی خاصی برخوردار شود.  

" ادگار آلن پو" تنها کسی بود که به آرای رمانتیک ها اعتباری تازه بخشید. او معتقد بود تنها دغدغه شاعر باید متوجه چگونگی تاثیر شعر باشد تا بتواند واکنش عاطفی مخاطب را برانگیزد. از طرفی آلن پو ، به کوتاه بودن شعر و همچنین به تصویر کشیدن جهان شمول ترین حس شاعرانه تاکید می کرد و شعر را ابزاری برای برانگیختن حس زیباشناختی علاقمندان شعر می دانست. با چنین رویکردی با جرات می توان اذعان کرد لنگرودی با کوتاه ترین جملات به اندیشه ای بزرگ می اندیشد این کتاب خاطره انگیز را در هر شرایطی می شود ورق زد و زمزمه کرد زیرا خوانندگان شعر امروز دیگر حوصله تجربه های شاعر را ندارند ، زیرا در دوران معاصر و اوج گیری زندگی و دغدغه های کوچک و بزرگ مخاطب صرفا به التذاذ می اندیشد و چگونگی کشف های شاعرانه ای که لحظه ای ناب را تجربه کند. در واقع بخشی از جذابیت این کتاب مبتنی بر همین امر بوده و بر حول دو محور مهم سازه های این شعرها جان می گیرند  اندیشه و تصویر

آب می شوی  برف /  وقتی بشنوی /  چه به روز من آوردی

( )لب خوانی های قزل آلای من(( به لحاظ بکر بودن مضامین کتابی منحصر به فرد است همانطور که از عنصرهای جدی و قابل تامل آن اندیشه را یاد کردم تاملات فلسفی شاعر گاه با زبان " آیرونیک " و به هزل گرفتن هستی، جنبه های دیگری از مرگ را به نمایش می گذارد که در نوع خود ساده اما به اندازه ی یک کتاب سخن دارند

یا در شعر دیگری با آمال و آرزو به زندگانی می نگرد و با تعمیم عنصر بالقوه ای چون عشق به بسترهای اجتماعی نزدیک شده و با کهن الگویی سعی در باز آفرینی شعر دارد این خاصه نه تنها زیباست بلکه در غایت شعر نیز مفهوم خاصی دارد که زبان شعر می تواند از هر زبانی عمیق تر و رساتر باشد

لنگرودی ، دارای تشخص زبانی و اصالت اندیشه است زیرا با شناختی که از روند شعر معاصر دارد برآیند روشنگری او در میان شاعران همنسل اش کاملا متفاوت است این خاصه منجر شده در طی سال ها فعالیت کارنامه ای درخشان داشته باشد و کتاب های او با اقبال ویژه ای مواجه شود و چرایی این مسئله آگاهی وی از خاستگاه ادبیات امروز است؛ او در چند سال اخیر همگام با توجه به روند اجتماعی بدون هیاهو کار خود را کرد و شانه به شانه نشان داد مسیر راستین شعر کجاست و رسالت شاعر چیست ، پوست اندازی در تمام حوزه ها از بزرگترین دستاوردهایی بود که جایگاه او را بیشتر از همیشه در نزد مخاطبان آگاه شعر ؛ به چهره ای تاثیر گذار مبدل کرد و نگاه ویژه ی او تاثیر شگرفی برنسل جوان گذاشت.